Reklama

​Autonomia galicyjska. Powołanie sejmu krajowego

W strukturze autonomii galicyjskiej naczelną instytucją był sejm krajowy. Każda uchwalona przez Sejm ustawa wymagała tzw. sankcji, to jest zatwierdzenia przez cesarza.

Sejm krajowy miał prawo do uchwalania takich ustaw, jakie dopuszczał statut autonomiczny Galicji, a więc dotyczących kultury krajowej, zakładów dobroczynnych utrzymywanych z funduszów krajowych (szpitale, przytułki, itp.), budowli publicznych, których koszty pokrywane były przez społeczność lokalną.

Reklama

Do spraw związanych z kulturą krajową zaliczano również kulturę rolną, obejmującą całokształt zagadnień związanych z produkcją rolną i leśną oraz ustrojem agrarnym. Sejm krajowy miał również pełne kompetencje w zakresie ustawodawstwa gminnego, ustawodawstwa szkolnego, dotyczącego szkół ludowych, zawodowych, w mniejszym zakresie gimnazjów, mógł również nakładać tzw. dodatki do podatków państwowych, przeznaczone na różne cele lokalne.

Każda uchwalona przez Sejm ustawa wymagała tzw. sankcji, to jest zatwierdzenia przez cesarza. W stosunku do władz samorządowych - gminnych i powiatowych sejm był instytucją nadzorującą i odwoławczą - zakres uprawnień sejmu był zatem ograniczony do spraw lokalnych i mniej ważnych.

Skład osobowy sejmu galicyjskiego ustanowiony został na podstawie ordynacji wyborczej, dającej zdecydowaną przewagę ziemiaństwu. Ustanawiała ona, że wybory odbywać się mają w tzw. kuriach. Wydzielono ich cztery: ziemiańską, izb handlowych, miejską i chłopską. W kurii III i IV (miejskiej i chłopskiej) obowiązywał cenzus majątkowy i wykształcenia - co oznaczało, że prawo do głosowania otrzymali jedynie płatnicy odpowiednio wysokiego podatku dochodowego oraz absolwenci szkoły średniej.

Kuria wielkich właścicieli ziemskich (licząca około 2 tys. osób) otrzymywała z mocy prawa około 30% mandatów poselskich, zaś w kurii miejskiej około 20 tys. uprawnionych uzyskiwało około 15% mandatów.

Stosunkowo dużo mandatów przypisano kurii chłopskiej (około 50%) - ale prawo wyborcze w tej grupie posiadali jedynie podatnicy płacący najwyższe podatki, same zaś wybory w tej kurii miały charakter pośredni i dwustopniowy. Często zatem w kurii chłopskiej wybierano drobniejszych posiadaczy ziemskich, wywodzących się głównie z uboższej szlachty (potem w głosowaniach parlamentarnych wspierali oni zazwyczaj interesy obszarników).

Organem wykonawczym sejmu był sześcioosobowy Wydział Krajowy, zarządzający instytucjami autonomicznymi. Przewodniczył mu  marszałek Krajowy (sejmowy) mianowany spośród posłów przez cesarza. Niższymi instytucjami autonomicznymi były rady powiatowe i rady gminne, wybierane również na podstawie podobnej ordynacji wyborczej, opartej na cenzusie majątkowym.

Ponadto do organów władzy autonomicznej zaliczano Radę Szkolną Krajową, zarządzającą szkolnictwem ludowym, średnim, a później także zawodowym. Obok władzy autonomicznej na terenie Galicji istniała struktura urzędników mianowanych przez rząd wiedeński i jemu bezpośrednio podległych. Stanowili ją: namiestnik krajowy i podlegli mu naczelnicy urzędów powiatowych  starostowie). W wyniku ugody konserwatystów polskich z politykami wiedeńskimi, również i ta władza była ściśle związana z konserwatystami. 

Reklama

Reklama

Reklama

Reklama

Strona główna INTERIA.PL

Polecamy

Rekomendacje