Reklama

Czasopisma chłopskie w Galicji po powstaniu styczniowym

Niski poziom wiedzy i świadomości chłopstwa sprawiły, że nie było ono należycie zorganizowane, zaś walka o swoje interesy miała zazwyczaj charakter żywiołowy.

W tej sytuacji działalność uświadamiania ludu podjął Czesław Pieniążek, wydając dwa dwutygodniki: "Wieniec Polski" i "Pszczółka". Prowadzona na łamach tych czasopism działalność publicystyczna miała wyraźne podłoże humanitarno-religijne. 

Reklama

Podobny profil posiadały wydawane w tym okresie tygodniki: "Chata" i "Nowiny". W zachodniej części  Galicji, głównie na Śląsku Cieszyńskim, czytano na wsi "Gwiazdkę Cieszyńską".

Tytuły te przede wszystkim przyzwyczajały czytelników do lektury czasopism, jednakże ich wyraźnie klerykalny charakter kierował zainteresowania chłopskie w kierunku religii. Solidarność wsi zamykała się wówczas w walce o serwituty, częste zaś niepowodzenia ponoszone przez chłopów w sądach (na około 32 tys. spraw przegrali około 30 tys.) doprowadzały do powszechnej frustracji.

Pierwszym znaczącym działaczem ludowym był ksiądz, eks-jezuita Stanisław Stojałowski. W 1875 roku zakupił od Czesława Pieniążka za 100 zł reńskich oba jego czasopisma, "Wieniec" i "Pszczółkę". Osiadł wówczas w Kulikowie koło Lwowa, gdzie był proboszczem dochodowej parafii. Dawało mu to możliwość prowadzenia szerokiej działalności wśród chłopstwa, drobnomieszczaństwa i robotników miejskich.

Zdając sobie sprawę, że ludzie, do których zwraca się z tą agitacją, nie są wykształceni, nawoływał ich do  dobywania wiedzy. Ponadto namawiał do zrzeszania się i oszczędności. W miastach - twierdził - należy zakładać stowarzyszenia przemysłowe, po wsiach zaś kółka oświaty i pracy. Wzorując się na istniejących już w Wielkopolsce kółkach rolniczych zdołał nawet wspólnie z Walerianem Podlewskim zorganizować centralę tych kółek.

Pragnąc pozyskać dla swoich idei jak najszersze gremia chłopskie zorganizował w 1877 roku masową wycieczkę do Rzymu na jubileusz 30-lecia pontyfikatu Piusa IX. Również w tym samym roku zwołał we Lwowie i Krakowie dwa wielkie wiece chłopskie. W dwa lata później (1879 roku) z inicjatywy Stojałowskiego przybyły do Krakowa tłumy chłopów na obchody ku czci św. Stanisława. W 1881 roku ponownie zorganizował wyjazd chłopski do Rzymu, tym razem jako pielgrzymkę chłopstwa galicyjskiego w ramach ogólnosłowiańskiej pielgrzymki do stolicy apostolskiej.

Reklama

Reklama

Reklama

Reklama