Początki polskiej władzy u progu niepodległości w 1918 roku
Pierwszym organem władzy państwowej na ziemiach polskich był Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej powołany w nocy z 6/7 listopada 1918 roku w Lublinie. Trwał jednak tylko trzy dni. Kolejne ośrodki zaczęły organizować się w Poznaniu i Warszawie.
W Poznaniu w początkach listopada utworzono wzorem niemieckim Radę Robotniczą i Żołnierską, złożoną z Polaków i Niemców.
Z inicjatywy istniejącego tu Centralnego Komitetu Obywatelskiego odbyły się wybory do Naczelnej Rady Ludowej, w której przewagę uzyskali przedstawiciele endecji. Początkowo powstałe organizacje nie zamierzały przejmować władzy, dopiero 27 grudnia wybuchnie w Wielkopolsce antyniemieckie powstanie, dzięki któremu prawie w całości zostanie ona przyłączona do Polski.
Tymczasem w Warszawie Rada Regencyjna i popierające ją stronnictwa nie uznały rządu lubelskiego. Rada ogłosiła, że złoży władzę jedynie na ręce koalicyjnego Rządu Narodowego.
Jednocześnie 9 listopada w Niemczech proklamowano republikę i nowy rząd, na czele z socjalistą Fryderykiem Ebertem, zwolnił z więzienia Józefa Piłsudskiego, próbując jeszcze bezskutecznie uzyskać od niego deklarację współpracy. Dzień później Piłsudski był witany w Warszawie. Wobec wybuchu rewolucji w Berlinie i opuszczeniu Warszawy przez gen. Hansa Beselera, Rada Regencyjna pozostała osamotniona - tym bardziej że fala rewolucji ogarniała ziemie polskie.
Warszawa, 10.11.1918, polski posterunek na linii kolejowejReprodukcja: FoKaAgencja FORUM
Napis na jednej z dróg przygranicznych w Wielkopolsce po odzyskaniu niepodległości Reprodukcja: FoKaAgencja FORUM
Bialystok, Rynek Główny. Miasto przejmowane z rąk niemieckich przez polskich żołnierzy, 1918reprodukcja z archiwum Agencja FORUM
Piknik z okazji odzyskania przez Polskę niepodległości, 1918reprodukcja: z archiwum Izy WojciechowskiejAgencja FORUM
Warszawa, listopad 1918 rok. Pochód ulicami Krakowskie Przedmieście i Nowy Świat z okazji odzyskania niepodległości reprodukcja: Piotr MecikAgencja FORUM
Naczelnik Państwa Józef Piłsudski na kolacji wydanej na jego cześć przez legionistów i peowiaków 23 listopada 1918 r. w kasynie Sztabu Generalnego w Warszawie reprodukcja: Piotr MecikAgencja FORUM
Józef Piłsudski dekoruje oficerów krzyżem Virtuti Militari za rozbrajanie Niemców w 1918 rokureprodukcja: Piotr MecikAgencja FORUM
Listopad 1918 rok, żołnierze Polskiej Siły Zbrojnej rozbrajają niemieckich żołnierzyReprodukcja: FoKaAgencja FORUM
Warszawa 1918 rok, zrywanie szyldów z napisami niemieckimi w Warszawie przez ludność polskąreprodukcja: Piotr MecikAgencja FORUM
Józef Piłsudski podczas zaprzysiężenia Wojska Polskiego, listopad 1918 r. Zdjęcie ze zbiorów Muzeum Wojska w Białymstokureprodukcja: Piotr MecikAgencja FORUM
Przejście I Brygady przez Wisłę pod AnnopolemReprodukcja: FoKaAgencja FORUM
Manifest do Ludu Polskiego na odzyskanie niepodległości w 1918 roku wydany przez Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej. Podpisy złożyli min. Ignacy Daszyński, Jędrzej Moraczewski, Edward Rydz-Śmigły, Wincenty Witos, Wacław Sieroszewski, Tomasz Nocznicki. Plakat ze zbiorów Muzeum Niepoległości w WarszawieReprodukcja: Marek SkorupskiAgencja FORUM
Rozbrajanie Niemców w Warszawie - warta studentów. W głębi widoczni rozbrojeni żołnierze niemieccy, listopad 1918Narodowe Archiwum Cyfrowe
Rozbrojeni żołnierze niemieccy narodowości polskiej, listopad 1918Narodowe Archiwum Cyfrowe
Pierwsza warta polska na odwachu krakowskim, listopad 1918Narodowe Archiwum Cyfrowe
Pierwsze dowództwo polskie w Wieliczce - fotografia żołnierzy legionowych; listopad 1918Narodowe Archiwum Cyfrowe
Pierwsza warta polska na odwachu krakowskim. Od lewej stoją: Czesław Zajączkowski (trębacz), Wilhelm Stec, porucznik Jan Gawron; 31.10.1918Narodowe Archiwum Cyfrowe
Pierwsza warta polska na odwachu krakowskim, 31.10.1918Narodowe Archiwum Cyfrowe
Strzelec z 1 Batalionu Akademickiego w Krakowie z pełnym ekwipunkiem gotowy do wymarszu; listopad 1918Narodowe Archiwum Cyfrowe
Józef Piłsudski witany na dworcu kolejowym w Warszawie 11 listopada 1918 roku po jego powrocie z więzienia w Magdeburgureprodukcja: Piotr MecikAgencja FORUM
Transport II Brygady Legionów PolskichReprodukcja: FoKaAgencja FORUM
Legiony Polskie reprodukcja: Piotr MecikAgencja FORUM
Kraków, październik 1918. Odebranie warty honorowej przez wojsko polskiereprodukcja: Piotr MecikAgencja FORUM
Warszawa, 10.11.1918. Rozbrajanie żołnierzy niemieckich na ulicach Reprodukcja: FoKaAgencja FORUM
W Lublinie, Zagłębiu i Warszawie tworzyły się już Rady Delegatów Robotniczych, w Tarnobrzeskiem władze objęli radykalni ludowcy. Wobec tego Piłsudski stał się dla regentów mężem opatrznościowym i 11 listopada przekazano mu dowództwo Werhmachtu, a w trzy dni później Rada podjęła decyzję o rozwiązaniu się i przekazaniu Piłsudskiemu pełni władzy.
------
Źródło: "Wielka Historia Polski" Wydawnictwo Pinnex, Kraków 1999
