Potoczne określenie bitwy warszawskiej między wojskami sowieckimi a polskimi w dniach 12-25 VIII 1920 r.
Jej początek to natarcie wojsk Michaiła Tuchaczewskiego na Warszawę, z zaciętymi bojami (13-15 VIII) w rejonie Radzymina i Ossowa. Równocześnie 14 VIII nad Wkrą rozpoczęło się kontrnatarcie armii gen. Sikorskiego, a 16 VIII nad Wieprzem atak na skrzydło wojsk Tuchaczewskiego rozpoczęły polskie odwody dowodzone bezpośrednio przez Piłsudskiego. Do 25 VIII wojska sowieckie zostały rozbite i zmuszone do wycofania.
Samo określenie ma rodowód prasowy. 14 sierpnia 1920 r. ukazał się w "Rzeczpospolitej" artykuł zatytułowany "O cud Wisły", w którym autor, prawicowy publicysta Stanisław Stroński, poddał krytyce sposób dowodzenia wojskami polskimi przez Piłsudskiego i sugerował, że już tylko Opatrzność Boska może spowodować zwycięstwo Polaków. Określenie przyjęło się po zwycięstwie nad bolszewikami, zwłaszcza że wierze w jego cudowny charakter sprzyjał fakt, iż w dniu początku bitwy warszawskiej - 15 sierpnia - przypada święto Wniebowzięcia Matki Boskiej. Bardzo szybko jednak określenie "cud nad Wisłą" traci swe krytyczne (pod adresem Piłsudskiego) ostrze, gdyż sympatycy Marszałka zawłaszczają je sobie i traktują jako miarę wielkości tego zwycięstwa".
Lokomotywa pociągu pancernego nr 15 "Śmierc". Pociąg został włączony do działań operacyjnych w sierpniu 1920Siedlecki Klub Kolekcjonerow; Zbiory M. SosenkiEast News
Naczelny Wódz Józef Piłsudski i gen. Edward Rydz-Śmigły podczas ofensywy znad Wieprza, sierpień 1920Danuta B. ŁomaczewskaEast News
Bitwa Warszawska, 1920, płk. Włodzimierz Ostoja Zagórski i por. Tadeusz Nowakowski nad mapą sztabowąMuzeum NiepodległościEast News
Gen. Tadeusz Rozwadowski, szef sztabu Generalnego Wojska Polskiego od lipca 1920Reprodukcja: Marek SkorupskiAgencja FORUM
Ksiądz Ignacy Skorupka - zginął w obronie Warszawy 14 sierpnia 1920 r.Janusz Fila Agencja FORUM
Ludność Warszawy buduje zasieki na przedpolach miasta, sierpień 1920 Reprodukcja: FoKaAgencja FORUM
Uzbrojeni chłopi podlascy polowali na uciekających czerwonoarmistów, 1920 Reprodukcja: FoKaAgencja FORUM
Żołnierze z ochotniczego szwadronu ułanów Ziemi Piotrkowskiej przed budynkiem Fot. KARTAAgencja FORUM
Stara Miłosna, sierpień 1920, pozycja żołnierzy polskich pod MiłosnąReprodukcja: FoKaAgencja FORUM
Legiony Polskie, przedmieścia Dęblina. Dom, w którym Wódz Naczelny Józef Piłsudski dał 13 sierpnia 1920 r. rozkaz do Bitwy Warszawskiejreprodukcja: Piotr MecikAgencja FORUM
Legiony Polskie prowadzą jeńców bolszewickich, Radzymin 1920 rok reprodukcja: Piotr MecikAgencja FORUM
Armia Konna Siemiona Budionnego, 1920 Reprodukcja: FoKaAgencja FORUM
Generał Józef Haller na przedmieściach Warszawy, 1920 Reprodukcja: FoKaAgencja FORUM
Gen. Leonard Skierski, gen. Paul Henrys i Józef Piłsudski. Przegląd Dywizji Grupy Uderzeniowej w Dęblinie, sierpień 1920Reprodukcja: FoKaAgencja FORUM
Generał Władysław Sikorski, narada z oficerami, sierpień 1920Reprodukcja: FoKaAgencja FORUM
Bitwa Warszawska, 1920Reprodukcja: FoKaAgencja FORUM
Ochotniczka z Legii Kobiet na warcieReprodukcja: FoKaAgencja FORUM
Bitwa o Warszawę, czołgi polskie Renault FT 17, sierpień 1920Reprodukcja: FoKaAgencja FORUM
Legioniści na Cytadeli, 1920, WarszawaKARTAAgencja FORUM
Wojsko polskie w drodze na pozycje, 1920 r. Reprodukcja: FoKaAgencja FORUM
Generał Haller na stanowiskach Poznańskiej Dywizji w czasie Bitwy Warszawskiej, 1920KARTAAgencja FORUM
Kobiety piorące munduryKARTAAgencja FORUM
Legioniści i sanitariuszki, 1920KARTAAgencja FORUM
Wojsko polskie, 1920 r.z arch. J. FilaAgencja FORUM
Mińsk Mazowiecki, żołnierze 11 Pułku UłanówKARTAAgencja FORUM
Wojsko Wielkopolskie prezentuje zdobyte na Sowietach ciężkie karabiny maszynowe, 1920Reprodukcja: FoKaAgencja FORUM
Załoga pociągu pancernego Hallerczyk, 1920 Reprodukcja: FoKaAgencja FORUM
------
Źródło: "Wielka Historia Polski" Wydawnictwo Pinnex, Kraków 2000
