Legion Bajończyków, który był jednym z pododdziałów Legii Cudzoziemskiej złożonym z polskich żołnierzy, sformowano latem 1914 roku w Bayonne. Szybko udało się skompletować kompanię liczącą 200 piechurów. Dalszy werbunek wstrzymano po protestach ambasady rosyjskiej w Paryżu. Carat obawiał się, że walczący u boku Francuzów Polacy będą chcieli w dalszej perspektywie przedrzeć się na teren Polski i walczyć o odzyskanie niepodległości.
Dowodzeni przez francuskich oficerów Bajończycy, w których szeregach znalazł się m.in. słynny później rzeźbiarz i malarz Xavery Dunikowski, walczyli w Szampanii. 9 maja 1915 roku Bajończycy przypuścili atak na niemieckie pozycje na wzgórze Vimy pod Arras. Polakom udało się wypchnąć Niemców z okopów, ale zapłacili za to bardzo krwawą cenę. W bitwie śmierć lub poważne rany poniosło ¾ Bajończyków, w tym wszyscy oficerowie (m.in. dowódca Juvénal Joseph François Osmont d'Amilly), a liczba kompanii spadła do zaledwie 50 osób.
Niedobitki polskiego legionu bajońskiego wycofano na tyły, ale Polacy wzięli jeszcze udział w bitwie pod Souchez, która kosztowała kompanię kolejne ofiary. Z powodu zdziesiątkowania Bajończyków, oddział został 16 czerwca 1915 roku rozformowany.
Na koniec poinformujmy, że w Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie Sztandar Bajończyków z 34 śladami po kulach.
![“Upiór Polski [...] opuścić swą norę w Sulejówku”](https://i.iplsc.com/0007KD9QUHVX2F2X-C486.webp)
