16 sierpnia 1980 r. Powstał Międzyzakładowy Komitet Strajkowy

Z powodu wprowadzonych przez ekipę rządzącą Edwarda Gierka podwyżek cen mięsa i wędlin latem 1980 roku w Polsce wybuchły strajki. Protesty w konsekwencji doprowadziła do powstania NSZZ "Solidarność" - pierwszej w krajach komunistycznych, niezależnej od władz, legalnej organizacji związkowej. Ogromne znaczenie w procesie miało powstanie Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego.

Lech Wałęsa w Stoczni Gdańskiej w sierpniu 1980 roku fot. Jorma Puusa / LehtikuvaAFP

Strajk w Stoczni Gdańskiej, który miał kluczowe znaczenie dla podpisanych przez Międzyzakładowy Komitet Strajkowy późniejszych Porozumień, wybuchł 14 sierpnia. Z czasem protest rozszerzył się na wiele zakładów w całym kraju, w tym w Szczecinie i Jastrzębiu.

W gdańsku organizatorami strajku byli działacze Komitetu Samoobrony Społecznej KOR i Wolnych Związków Zawodowych, m.in. Bogdan Borusewicz, Jerzy Borowczak, Bogdan Felski i Ludwik Prądzyński. Do protestujących - przeskakując przez płot - Lech Wałęsa, również działacz WZZ i uczestnik strajku w grudniu 1970 roku, zwolniony z pracy w stoczni w 1976 roku.

Jednym z głównych postulatów strajkujących w Gdańsku było przywrócenie do pracy zwolnionej ze stoczni działaczki WZZ Anny Walentynowicz. Poza tym protestujący zażądali podwyżki płac, wprowadzenia dodatku drożyźnianego oraz budowa pomnika upamiętniającego ofiary Grudnia 1970.

Choć 16 sierpnia podpisano porozumienie, po tym jak dyrektor stoczni Klemens Gniech obiecał spełnienie postulatów, a Wałęsa ogłosił koniec strajku, to jednak protesty trwały dalej. Kilku członków komitetu strajkowego sprzeciwiło się bowiem ich zakończeniu, wzywając do strajku solidarnościowego z innymi zakładami, które w tym czasie rozpoczęły protest.

Jeszcze tego dnia utworzono Międzyzakładowy Komitet Strajkowy, w skład którego weszli przybyli do stoczni delegaci innych strajkujących zakładów. Przewodniczącym został Wałęsa, a w skład prezydium weszli działacze WZZ. Prezydium tworzyli: Wałęsa, dwóch wiceprzewodniczących - Andrzej Kołodziej i Bogdan Lis - oraz Lech Bądkowski, Joanna Duda-Gwiazda, Wojciech Gruszecki, Andrzej Gwiazda, Stefan Izdebski, Jerzy Kmiecik, Zdzisław Kobyliński, Henryka Krzywonos, Stefan Lewandowski, Alina Pieńkowska, Józef Przybylski, Jerzy Sikorski, Lech Sobieszek, Tadeusz Stanny, Anna Walentynowicz i Florian Wiśniewski.

W konsekwencji spisano 21 postulatów Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego, m.in. żądanie utworzenia "niezależnych od partii i pracodawców wolnych związków zawodowych".

31 sierpnia w Stoczni Gdańskiej komunistyczne władze reprezentowane przez Komisję Rządową oraz MKS podpisały Porozumienie Gdańskie, zezwalając m.in. właśnie na tworzenie wolnych związków zawodowych. Porozumienie to, wraz z porozumieniami w Szczecinie i Jastrzębiu, zakończyło falę protestów robotniczych i strajków. Uroczystość podpisania porozumienia transmitowała TVP.