Poza niewątpliwymi zasługami "Sokoła" dla rozwoju sportu i harcerstwa, rozsiane po Polsce Towarzystwa Gimnastyczne nie zapominały o krzewieniu patriotyzmu i przygotowaniu członków do ewentualnej walki o niepodległość.
Tak było również w Wielkopolsce. Powstałe 2 czerwca 1886 roku z inicjatywy Ignacego Andrzejewskiego poznańskie sokolstwo było jednym z najmocniejszych na terenach znajdującej się pod zaborami Polski.
Po deklaracji niepodległości, wydanej przez Radę Regencyjną na początku października 1918 roku, oraz przejęciu przez radę zwierzchnictwa nad Wojskiem Polskim, w zaborze pruskim polscy politycy i prasa wydali oświadczenie, wyrażająca wolę przyłączenia ziem do Polski.
Za deklaracją poszły konkretne działania.
17 października w Poznaniu miał miejsce tajny zjazd wielkopolskiego Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół". W trakcie spotkania postanowiono utworzyć Straż Obywatelską. Była to ochotnicza formacja powołana do pełnienia służby bezpieczeństwa, porządkowej i wartowniczej, strzeżenia linii komunikacyjnych.
Straż Obywatelską w Poznaniu dozbroiła utworzona przez Józefa Piłsudskiego konspiracyjna Polska Organizacja Wojskowa.
Jak możemy przeczytać w "Polskiej wielkiej księdze historii", poznańskie sokolstwo "odegrało decydująca rolę w wyzwoleniu Wielkopolski".
(arwr)
![“Upiór Polski [...] opuścić swą norę w Sulejówku”](https://i.iplsc.com/0007KD9QUHVX2F2X-C486.webp)
